Saai ontbloot skokkende afname in APS-entstofverkope

Afrika Perdesiekte (APS) is ’n dodelike en hoogs aansteeklike siekte wat steeds Suid-Afrika se perdebevolking bedreig. Die virus, wat deur Culicoides-muggies versprei word, veroorsaak erge respiratoriese en bloedsomloopprobleme by perde, wat dikwels tot ’n pynlike dood lei. Met ’n byna 90% sterftesyfer in ongeënte perde, hou APS ’n bestaansbedreiging in vir die hele perdebedryf, wat teling, wedrenne, mededingende sport en ander verwante aktiwiteite insluit.

Die enigste doeltreffende maatreël om APS te bekamp is inenting, wat hoogs aanbeveel word en wetlik verplig word in Suid-Afrika. Hierdie inenting is van kardinale belang om die voortbestaan ​​van ons perde en die lewensvatbaarheid van die perdebedryf te verseker. Die onlangse mislukkings van Onderstepoort Biologiese Produkte (OBP) om voldoende hoeveelhede APS-entstowwe te vervaardig en te versprei, het egter hierdie bedryf – en die lewensbestaan ​​wat daarvan afhanklik is – in ernstige gevaar geplaas.

Kommerwekkende entstofvoorraadgetalle en OBP se mislukking

Die syfers hieronder, wat onlangs deur OBP aan Saai verskaf is in reaksie op ’n PAIA-versoek, toon ’n kommerwekkende neiging in die verkoop van APS-entstowwe oor die afgelope vyf jaar. Alhoewel hierdie syfers in hul eie reg kommerwekkend is, is dit belangrik om daarop te let dat die PAIA-versoek ook inligting gesoek het oor die hoeveelheid APS-entstof wat deur OBP geproduseer word. OBP het egter nie daarin geslaag om hierdie kritieke produksiegetalle te verskaf nie, wat ’n aansienlike leemte gelaat het om die volle omvang van die entstoftekort te verstaan. Hierdie gebrek aan deursigtigheid vererger kommer oor OBP se vermoë om in die behoeftes van Suid-Afrika se perdebedryf te voorsien.

• 2023: 6 866 eenhede (12-pak), ent sowat 41 196  perde
• 2022: 4 242 eenhede (12-pak), ent sowat 25 452 perde
• 2021: 6 953 eenhede (12-pak), ent sowat 41 718 perde
• 2020: 8 767 eenhede (12-pak), ent sowat 52 602 perde
• 2019: 8 924 eenhede (12-pak), ent sowat 53 544 perde

Hierdie getalle verteenwoordig ’n beduidende en kommerwekkende afname in entstofbeskikbaarheid, veral in vergelyking met die geraamde 350 000 perde in Suid-Afrika. Die feit dat slegs ’n fraksie van hierdie bevolking elke jaar ingeënt word, is onaanvaarbaar en hou ’n ernstige bedreiging vir die hele bedryf in.

Bykomend tot hierdie krisis, in ’n kommerwekkende herhaling van wat in 2023 gebeur het, staar perdetelers en eienaars weer ’n kritieke tekort aan APS-entstowwe in die gesig. Skokkend genoeg is slegs 120 dosisse vrygestel gedurende ’n tydperk wat alle perde ingeënt moet word. Hierdie tekort stel die gesondheid en lewens van perde in gevaar en hou ’n wesenlike bedreiging in vir die lewensbestaan ​​van boere en perdetelers, met potensieel verwoestende ekonomiese gevolge vir ons land.

Die gevolge van ’n APS-uitbreking strek verder as die onmiddellike gesondheidskrisis. Vir boere en perdetelers kan die onvermoë om hul vee te beskerm tot ekonomiese verwoesting lei. Verliese weens perdevrektes, mediese uitgawes en die impak op teelprogramme kan die Suid-Afrikaanse perdebedryf lamlê, wat ’n rimpeleffek tot gevolg sal hê wat verwante sektore soos toerisme, landbou en perdesport sal beïnvloed. Dit sal ons land se reeds brose ekonomiese stabiliteit verder vererger.

Saai se uitgerekte stryd en regspogings teen OBP

“Afgesien van Saai se voortdurende stryd om OBP te dwing om voldoende APS-entstowwe te vervaardig, het ons ook regstappe gedoen om die breër kwessies wat met OBP se bedrywighede verband hou, aan te roer. In Oktober 2022 het die Mededingingskommissie van Suid-Afrika bevestig dat hy ’n klag ondersoek wat deur Saai ingevolge die Mededingingswet van 1998 ingedien is,” sê Francois Rossouw, uitvoerende hoof van Saai.

Hierdie klagte roer OBP se misbruik van oorheersing in die mark vir APS-entstowwe aan, en fokus spesifiek op die buitensporige pryse van hierdie entstowwe tot nadeel van verbruikers. As die enigste verskaffer van APS-entstowwe in Suid-Afrika, het OBP ’n de facto monopolie, wat perde-eienaars met geen alternatiewe opsies laat nie. Die klagte beskryf hoe hierdie oorheersing OBP toegelaat het om buitensporige pryse te vra vir ’n produk wat wetlik verplig is en noodsaaklik is vir die voortbestaan ​​van die perdebedryf.

Die grondwetlike en wetlike plig van OBP en die regering

OBP, as ’n staatsbeheerde entiteit, het ’n grondwetlike en wetlike plig om die voldoende en tydige voorsiening van kritieke entstowwe soos dié vir APS te verseker. Hierdie plig is verskans in die einste mandaat van OBP, wat is om dieresiektes wat voedselsekerheid, menslike gesondheid en lewensbestaan ​​beïnvloed, te voorkom en te beheer. OBP het egter konsekwent versuim om hierdie verpligting na te kom. Die aanbodtekorte, gebrek aan deursigtigheid en voortdurende wanbestuur binne OBP het Suid-Afrika se perdebedryf in ’n benarde posisie geplaas.

Die OBP Korporatiewe Plan (2024-2027), wat op 23 Julie 2024 vrygestel is, bevestig baie van hierdie bekommernisse. Die plan skets strategiese inisiatiewe wat daarop gemik is om infrastruktuuruitdagings op te los, soos die opgradering van die Good Manufacturing Practice (GMP) fasiliteit en die verbetering van algehele produksiedoeltreffendheid. Die dokument onthul egter ook dat hierdie kwessies al jare lank bekend en grootliks onaangespreek is, wat vrae laat ontstaan ​​oor OBP se vermoë om sy mandaat doeltreffend uit te voer.

Die plan erken die risiko’s verbonde aan die onbeskikbaarheid van produkte en produksie-ondoeltreffendheid, wat ’n direkte impak het op OBP se vermoë om kritieke entstowwe soos dié vir APS te verskaf. Ten spyte van hierdie erkennings bied die plan min versekering dat hierdie uitdagings betyds opgelos sal word om toekomstige krisisse te voorkom. Die voortdurende infrastruktuurkwessies, veral dié wat die produksie en verspreiding van entstowwe raak, beklemtoon die behoefte aan onmiddellike regeringsingryping om ’n herhaling van die huidige tekorte te voorkom.

Saai doen ’n beroep op die Suid-Afrikaanse regering om onmiddellik en beslissend op te tree om hierdie situasie reg te stel voor die volgende APS-seisoen begin. Die toekoms van ons perdebedryf – en die lewensbestaan ​​van talle Suid-Afrikaners – hang daarvan af.

Die regering moet:

1. Onmiddellike oorsig en aanspreeklikheid: Versterk oorsig oor OBP en verseker dat die entiteit aanspreeklik gehou word vir sy mislukkings. Dit sluit in die oplossing van die interne kwessies van wanbestuur, korrupsie en infrastruktuurineenstorting wat OBP al jare lank teister. Die Korporatiewe Plan se erkenning van hierdie kwessies dui daarop dat daar ’n duidelike behoefte is aan sterker regeringstoesig om te verseker dat OBP sy kritieke rol kan vervul.
2. Noodbefondsing en herstel van infrastruktuur: Terwyl OBP die nodige befondsing het om die kritieke ineenstortings in sy infrastruktuur te hanteer, bly dit vasgevang deur die rompslomp wat verband hou met die Wet op Openbare Finansiële Bestuur. Hierdie burokratiese struikelblok belemmer hul vermoë om die nodige goedere en dienste te bekom om noodsaaklike veranderinge deur te voer. Die Korporatiewe Plan identifiseer aansienlike beleggingsbehoeftes, maar tensy hierdie administratiewe hindernisse vinnig opgelos of vaartbelyn word, sal OBP voortgaan om vertragings in die gesig te staar, wat verdere ontwrigtings in die beskikbaarheid van entstof sal veroorsaak. Dit is noodsaaklik dat die regering onmiddellik optree om deur hierdie rompslomp te sny en die tydige uitvoering van infrastruktuurherstelwerk en opgraderings wat noodsaaklik is vir entstofproduksie te vergemaklik.
3. Deursigtige kommunikasie: Dwing OBP om volle deursigtigheid te verskaf rakende sy produksievermoëns, entstofbeskikbaarheid en die stappe wat gedoen word om die deurlopende kwessies op te los. Die gebrek aan deursigtigheid wat in die Korporatiewe Plan uitgelig word, moet aangeroer word om vertroue by belanghebbendes in die perdebedryf te herbou.
4. Verken alternatiewe oplossings: Gegewe die kritieke situasie, is dit noodsaaklik om alternatiewe oplossings vir entstofproduksie te ondersoek. Alhoewel daar geen lewensvatbare serotipe APS-entstowwe wêreldwyd van ander bronne beskikbaar is nie, sal ’n belowende benadering wees om ’n publiek-private vennootskap aan te gaan met plaaslike entstofprodusente wat die kapasiteit en kundigheid het om met produksie te help. Die deurlopende kwessies by OBP, soos gedokumenteer in hul eie Korporatiewe Plan, maak dit duidelik dat dit nie volhoubaar is om net op ’n enkele staatsbeheerde entiteit staat te maak nie. Vennootskap met bekwame plaaslike entiteite kan produksiedoeltreffendheid verbeter, ’n meer betroubare entstofvoorsiening verseker en uiteindelik die perdebedryf beskerm teen die risiko’s wat met OBP se huidige uitdagings verband hou.
5. Beskerming van belanghebbendes: Beskerm die regte en lewensbestaan ​​van diegene in die perdebedryf deur te verseker dat hulle nie gepenaliseer word vir die mislukkings van OBP nie. Dit sluit in die herevaluering van die wetlike implikasies van die huidige entstoftekorte op perde-eienaars en -telers. Die Korporatiewe Plan se toelating van voortdurende produksie-uitdagings regverdig verder die behoefte aan beskermende maatreëls vir belanghebbendes wat tans die swaarste van OBP se mislukkings dra.
6. Dringende ondersoek en hervorming: Doen ’n dringende ondersoek na OBP se bedrywighede, insluitend sy prysbepalingspraktyke, en implementeer nodige hervormings om te verseker dat dit sy mandaat doeltreffend kan vervul. Die Korporatiewe Plan se uiteensetting van deurlopende risiko’s en uitdagings dui aan dat OBP sonder noemenswaardige hervorming sal voortgaan om te sukkel om in die behoeftes van die perdebedryf te voorsien.