Saai Eis Onmiddellike Staatsoptrede nadat Bek-en-Klouseerkrisis Verby Praatjies Beweeg
Die Suider Afrika Agri Inisiatief (Saai) bevestig dat Saai, Vrystaat Landbou en Sakeliga se prokureurs ’n formele regsaanmaning aan die Minister van Landbou gerig het in reaksie op die staat se voortgesette versuim om ’n werkbare, regmatige en doeltreffende reaksie op die eskalerende bek-en-klouseerkrisis te implementeer.
Hierdie besluit volg ná maande se formele betrokkenheid, skriftelike voorleggings en herhaalde waarskuwings aan die Departement van Landbou dat die huidige benadering boere in die steek laat, voedselsekerheid bedreig en ekonomiese skade regdeur die vee- en suiwelwaardekettings versnel.
Ten spyte van duidelike wetlike verpligtinge wat ingevolge bestaande wetgewing op die Staat rus, bly die operasionele reaksie op bek-en-klouseer gefragmenteer, stadig en struktureel onbevoeg om die omvang en tempo van die uitbraak te hanteer. Saai se besluit is nie ideologies, polities of opportunisties van aard nie. Dit is die direkte gevolg van langdurige, staatsveroorsaakte entstoftekorte, die enkelkoper-verskaffermodel wat deur die Minister en sy departement aanvaar is, onsekerheid rondom voorsiening, regulatoriese verlamming rakende permitte en magtigings, teenstrydige boodskappe aan boere, en ’n groeiende gaping tussen openbare aankondigings en praktiese implementering op plase.
Saai het deurgaans gewaarsku dat hierdie krisis nie meer een is wat deur blote voornemens of beplanning beheer kan word nie, maar slegs deur daadwerklike uitvoering en kapasiteit. Daardie kapasiteit bestaan reeds vandag in Suid-Afrika binne die uitgebreide netwerk van private diergesondheidsdiensverskaffers, verskaffers, logistieke netwerke en koueketting-infrastruktuur.
Op 16 Januarie 2026 het Saai formeel ’n omvattende voorstel aan die Minister van Landbou, John Steenhuisen, voorgelê waarin spesifieke, wettige en onmiddellik implementeerbare maatreëls uiteengesit is om entstofkapasiteit uit te brei. Dit het onder meer privaatsektor-entstofverkryging en -toediening, versnelde permitprosesse met vasgestelde omkeertye, regsekerheid oor bewegingsreëls, en protokolle vir die verwerking van melk en vleis ingesluit. Tot op hede is hierdie maatreëls nie geïmplementeer nie.
Saai se mandaat is om familieboere, voedselproduksie en landelike ekonomieë te beskerm. Saai sal alle beskikbare regsmiddele uitput om die belange van familieboere te beskerm, insluitend litigasie waar dit gepas en noodsaaklik is.
Die organisasie is diep bekommerd dat voortgesette vertragings reeds wetsgehoorsame boere na insolvensie dryf, informele en onwettige praktyke aanmoedig, vertroue in siektebeheer-stelsels ondermyn en die risiko skep van ’n sekondêre ekonomiese ineenstorting bo en behalwe die diergesondheidskrisis.
Saai vereis besliste optrede van die Staat. Ons enigste doel is om te verseker dat rasionele en doeltreffende regulering van bek-en-klouseer toegepas word, met oplossings wat gefokus bly op die beskerming van die bestaansmiddele van familieboere.
Saai bly oop vir dringende, goeie trou-betrokkenheid met die Staat. Die bek-en-klouseerkrisis het egter verby inligtingsessies en goeie bedoelings beweeg. Dit vereis nou beslissende optrede.
**Aangeheg Aanmaningsbrief
